Giới thiệu

Trường THCS Hồng Bàng được thành lập từ năm 1974, trải qua hơn 35 năm xây dựng và phát triển, được sự quan tâm chỉ đạo tích cực của lãnh đạo các cấp, sự ủng hộ nhiệt thành của các thế hệ phụ huynh học sinh và các tổ chức xã hội, các cơ quan đơn vị kết nghĩa sự nỗ lực cố gẵng của các thế hệ cán bộ giáo viên, nhân viên, học sinh nhà trường đã có những bước tiến vững chắc, có nhiều đóng góp vào sự nghiệp giáo dục và đào tạo của quận Hồng Bàng và thành phố Hải Phòng.

xem thêm
Đoàn đại biểuSlide 2

Ếch ngồi đáy giếng

Dạy lồng ghép, tích hợp kĩ năng sống trong một giờ giảng văn.
- Giáo dục đạo đức cho học sinh về lối sống.

TUẦN 10 – TIẾT 39

ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG

( Truyện ngụ ngôn )

A.   MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

I. Mức độ cần đạt

 Giúp HS :

-         Có hiểu biết bước đầu về truyện ngụ ngôn

-         Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyện “Ếch ngồi đáy giếng”

-         Nắm được những nét chính về nghệ thuật của truyện

II. Trọng tâm kiến thức

1.     Kiến thức

-         Đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn

-         Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện ngụ ngôn

-         Nghệ thuật đặc sắc của truyện : mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bài học triết lý; tình huống bất ngờ, hài hước, độc đáo

2.     Kĩ năng

-         Đọc – hiểu văn bản truyện ngụ ngôn

-         Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế

-         Kể lại được truyện

3.     Thái độ

-         Nhận thức được tác hại của chủ quan kiêu ngạo

-         Có thái độ khiêm tốn, học hỏi trong cuộc sống

B.   CÁC KNS CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI

- KN tự nhận thức

- KN giao tiếp

- KN lắng nghe tích cực

- KN xác định giá trị

- KN quản lý thời gian

- KN thương lượng

- KN ra quyết định

C. CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC

- Động não

- Khăn trải bàn

- Viết tích cực

-  Phương pháp vấn đáp

IV. CHUẨN BỊ

- Thầy : Giáo án điện tử

- Trò : Bài soạn, giấy khổ to, bút dạ, nam châm

V.TIẾN TRÌNH  DẠY HỌC

*  Ổn định tổ chức

*  Kiểm tra bài cũ

Chọn đáp án đúng nhất :

1. Vì sao “ Thánh Gióng” được xếp vào thể loại truyền thuyết?

A.   Đó là câu chuyện được kể truyền miệng từ đời này sang đời khác.

B. Đó là câu chuyện dân gian kể về các anh hùng thời xưa

C. Đó là câu chuyện có yếu tố tưởng tượng kì ảo

D. Đó là truyện dân gian, có nhiều yếu tố tưởng tượng kì ảo, có liên quan đến sự thật lịch sử

2. Hình tượng Thánh Gióng thể hiện quan điểm và ước mơ  của nhân dân ta về người anh hùng đánh giặc.

A. Đúng                                                  B. Sai

3. Ý nào không đúng khi nêu ý nghĩa của chi tiết tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói đòi đi đánh giặc ?

A.   Ý thức đánh giặc cứu nước được đặt lên đầu tiên đối với người anh hùng

B. Ý thức đánh giặc cứu nước tạo cho người anh hùng những khả năng, hành động khác thường, thần kỳ

C. Thể hiện người anh hùng phải khổng lồ cả về thể xác, sức mạnh, chiến công

D. Gióng là hình ảnh của nhân dân sẵn sàng đứng lên cứu nước

4. Chi tiết nào sau đây không là chi tiết tưởng tượng, kì ảo?

A. Gióng vươn vai biến thành một tráng sĩ

B. Bà con làng xóm góp gạo nuôi cậu bé

C. Đánh xong giặc, Gióng và ngựa từ từ bay lên trời

D. Tráng sĩ nhổ những cụm tre bên đường quật vào giặc

*  Tổ chức dạy và học bài mới

1 . KHỞI ĐỘNG

-         Mục tiêu : Tạo tâm thế

-         Thời gian : 2 phút

-         Phương pháp : Vấn đáp, thuyết trình

-         Kỹ thuật : động não

Những tiết học trước các em đã được làm quen với một thể loại truyện dân gian đó là truyền thuyết. Bài học hôm nay chúng ta đi vào tìm hiểu một thể loại truyện dân gian khác qua văn bản “Ếch ngồi đáy giếng” .

(?) Em đã biết những gì về truyện “Ếch ngồi đáy giếng” ?

HS Thảo luận, cá nhân tự do phát biểu ( nhân vật chính, thể loại, phương thức biểu đạt, tác giả…)

GV Nhận xét, dẫn vào nội dung chính

2. KẾT NỐI

HOẠT ĐỘNG 1 : TRI GIÁC

-         Mục tiêu : Tìm hiểu chung về tác phẩm

-         Thời gian :   10 phút

-         Phương pháp : Vấn đáp, thuyết trình

-         Kĩ thuật : động não

 

Thầy

Trò

Kiến thức cần đạt

Yêu cầu HS đọc chú thích * trong SGK

Chú thích này nói về nội dung gì?

(?) Nêu những đặc điểm của thể loại truyện ngụ ngôn?

Giảng : ngụ: hàm ý kín đáo, ngôn: lời nói ; ngụ ngôn : lời nói hàm chứa ý kín đáo để người đọc, người nghe tự suy ra mà hiểu. Vì vậy truyện ngụ ngôn thường có hai lớp nghĩa. Lớp nghĩa đen: nghĩa bề ngoài dễ nhận ra : chuyện con vật, đồ vật , con người. Lớp nghĩa bóng: bài học,ý tưởng sâu kín trong câu chuyện.

(?) Giải thích từ “nhâng nháo”? Tìm những từ trái nghĩa với từ “nhâng nháo”

Giới thiệu thể loại truyện ngụ ngôn

 

 

Cá nhân phát biểu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cá nhân phát biểu

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Chú thích

a. Thể loại truyện ngụ ngôn

- Hình thức : loại truyện kể bằng văn xuôi hay văn vần

- Nội dung: Mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc chính con người để nói bóng gió, kín đáo chuyện con người

- Mục đích : Khuyên nhủ, răn dạy con người ta bài học nào đó trong cuộc sống

 

 

 

 

 

 

b.Chú thích khác

 

 

Hướng dẫn đọc

Yêu cầu một học sinh đọc

 

Yêu cầu hs quan sát 6 bức tranh, sắp xếp lại các bức tranh theo đúng trình tự các sự việc trong truyện

Yêu cầu học sinh nhìn tranh kể lại truyện: rõ ràng, diễn cảm

Nhận xét, cho điểm

(?) Truyện được chia làm mấy phần? nêu nội dung từng phần?

 

1 hs đọc

HS khác nhận xét, đọc lại

4-5-1-6-2-3

 

 

 

 

 

 

Cá nhân phát biểu

2. Đọc, kể

a. Đọc

- Chậm rãi, xen chút hài hước, kín đáo

b.Kể

 

 

 

 

 

 

c. Bố cục: 2 phần:

- Từ đầu….vị chúa tể: ếch ở đáy giếng

- tiếp theo…hết: ếch ra ngoài giếng

 

HOẠT ĐỘNG 2 : PHÂN TÍCH

-         Mục tiêu : Tìm hiểu chung về tác phẩm

-         Thời gian :   15  phút

-         Phương pháp : Vấn đáp, thuyết trình

-    Kĩ thuật : Khăn trải bàn

Thầy

Trò

Kiến thức cần đạt

II. Hướng dẫn phân tích

 (?) Ếch sống trong môi trường như thế nào?

Nhận xét của em về môi trường , hoàn cảnh sống ấy?

 

 

(?)Môi trường sống ấy đã khiến Ếch có hành động, suy nghĩ như thế nào?

( ?)Thế nào là “chúa tể” ?

Những chi tiết trên cho em thấy thái độ gì của Ếch ?

 

 

( ?)Qua phần đầu truyện, em hãy nêu những nhận xét về nhân vật chính ?

 

 

 

 

 

 

Qua hình ảnh con Ếch trong giếng em thấy môi trường, hoàn cảnh sống ảnh hưởng như thế nào đến tính cách con người ?Tác giả bày tỏ thái độ gì đối với những con người giống như con Ếch trong giếng kia ?

* Liên hệ, mở rộng KNS :

( ?) Gia đình em có mấy người ? em là con thứ mấy trong gia đình ? em có được bố mẹ quan tâm, chăm sóc nhất nhà không ?khi được cả nhà quan tâm nhiều, em có nghĩ mình là người quan trọng nhất (chúa tể) của gia đình không ?

Em có cách cư xử với mọi người như thế nào ?

Kết luận : sống yêu thương, hòa thuận với mọi người chính là KNS biết giao tiếp, ứng xử có văn hóa, chung sống hòa bình. Khi các em có KNS này, các em sẽ được mọi người tôn trọng, yêu quý.

II.Phân tích

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trao đổi, thảo luận, cá nhân PB

Nhận xét , bổ sung

HS thảo luận cặp đôi chia sẻ

Đại diện phát biểu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

II.PHÂN TÍCH

1. Ếch ở đáy giếng

- Môi trường:

+ Sống lâu ngày trong giếng

+ Xung quanh chỉ có vài con vật bé nhỏ

"Nhỏ bé, chật hẹp, tăm tối

- Hành động: cất tiếng kêu ồm ộp làm các con vật khác hoảng sợ

- Suy nghĩ:

+ Bầu trời chỉ bé bằng chiếc vung

+ Nó oai như một vị chúa tể

"Thái độ chủ quan, kiêu ngạo

 

 

– Tầm nhìn của ếch hạn hẹp, hiểu biết nông cạn do sống trong môi trường chật hẹp, nhỏ bé trong 1 thời gian dài.

Ếch chủ quan, kiêu ngạo, ảo tưởng, ngộ nhận về mình .

Đáng tiếc sự chủ quan, kiêu ngạo ngu ngốc ấy đã trở thành thói quen, căn bệnh của ếch.

Môi trường hạn hẹp dễ khiến người ta kiêu ngạo, không biết thực chất về mình.

Phê phán những kẻ thiếu hiểu biết nhưng chủ quan, kiêu ngạo.

Số phận của Ếch sẽ thay đổi như thế nào khi ếch ra khỏi giếng. Hãy đọc phần 2

(?) Khi Ếch ra khỏi giếng, môi trường, hoàn cảnh có sự thay đổi không? Thay đổi như thế nào?

(?) Khi hoàn cảnh đã thay đổi, Ếch vẫn có hành động, thái độ ra sao? Nhận xét của em về thái độ ấy?

(?) Ở thế giới mới này, ếch đã nhận được kết cục như thế nào? Kết cục này có đau đớn, đáng thương, đáng tiếc hay không?

(?) Theo em, Ếch có thể không bị chết như vậy không?

 Chốt lại: Chúng ta cũng như con Ếch kia nếu không biết mình thì phải biết người, tức là nếu chúng ta thiếu KN tự nhận thức thì chúng ta sẽ nhận lấy những hậu quả trong cuộc sống?

 

(?) Qua cái chết không đáng có của con Ếch, em thấy tác giả muốn khuyên chúng ta điều gì ?

Mở rộng :

(?) Khi tham gia giao thông ngoài đường, em cần chú ý điều gì?

GV Định hướng các KNS tự bảo vệ mình, KN tìm kiếm sự hỗ trợ

 

 

Đọc phần 2

Cá nhân phát biểu

 

 

 

Cá nhân phát biểu

 

 

 

 Cá nhân phát biểu

 

 

 

 

Thảo luận: Ếch có thể không bị chết nếu:

- Quan sát phải nhìn ngắm đường đi và mọi sự xung quanh

- Nhận thức được mình chỉ là một con vật bé nhỏ, thế giới xung quanh thật rộng lớn, mới lạ.

 

 

2. Ếch ra ngoài giếng

 

 

- Môi trường sống: Mênh mông rộng lớn " hoàn cảnh thay đổi nhiều.

- Hành động, thái độ:

+ Nghênh ngang đi lại khắp nơi

+ Cất tiếng kêu ồm ộp

+ Nhâng nháo nhìn bầu trời

" Thái độ, nhận thức không thay đổi.

- Kết cục bị một con trâu giẫm bẹp

"Đau đơn, đáng thương, đáng tiếc

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Khuyên nhủ con người không nên chủ quan, kiêu ngạo, phải mở rộng tầm hiểu biết của mình

 

Câu hỏi thảo luận: Qua truyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng”, em rút ra được những bài học gì

Khái quát các KNS:

Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng hợp tác, kỹ năng thể hiện sự tự tin

 

Thảo luận kỹ thuật khăn trải bàn:

Đại diện ba nhóm treo bảng

Các nhóm khác nhận xét chéo

- Không chủ quan, kiêu ngạo, coi thường xung quanh

- Cần biết chung sống hòa bình, hợp tác có văn hóa với mọi người

- Cần biết tích cực học hỏi, tìm tòi mở rộng vốn kiến thức của mình dù hoàn cảnh hạn hẹp, khó khăn như thế nào.

- Cần biết quan sát, lắng nghe những sự thay đổi của cuộc sống

- Cần thay đổi cách sống, cách ứng xử trong từng hoàn cảnh khác nhau

- Nếu ở mãi trong môi trường nhỏ bé hạn hẹp, không được giao lưu sẽ hạn chế tầm hiểu biết của mình

3. Bài học

- Dù môi trường, hoàn cảnh sống hạn hẹp, khó khăn vẫn phải cố gắng mở rộng sự hiểu biết của mình, cần biết nhìn xa trông rộng

- Không được chủ quan, kiêu ngạo, coi thường xung quanh.

- Kẻ chủ quan, kiêu ngạo dễ bị trả giá đắt, thậm chí bằng cả tính mạng

 

Ghi chú :

 

HOẠT ĐỘNG 3 : KHÁI QUÁT

-         Mục tiêu : khái quát nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

-         Thời gian :   4 phút

-         Phương pháp : Vấn đáp, thuyết trình

-         Kĩ thuật : động não, trình bày

Thầy

Trò

Kiến thức cần đạt

III. Hướng dẫn tổng kết

Giáo viên chiếu câu hỏi: Dòng nào nêu đúng những nghệ thuật đặc sắc của truyện?

1. Biện pháp nghệ thuật nhân hóa sinh động hấp dẫn.

2. Hình tượng ẩn dụ, giàu ý nghĩa tượng trưng

3. Lối kể bất ngờ, hài hước, kín đáo

4. Nhiều chi tiết tưởng tượng kỳ ảo ( ko đúng)

5. Hình tượng gần gũi với đời sống

6. Lời văn ngắn gọn, giản dị

Qua lớp nghĩa đen kể về truyện con ếch, truyện muốn khuyên nhủ, răn dạy con người điều gì?

Ngoài thành ngữ “Ếch ngồi đáy giếng” còn có thành ngữ nào liên quan tới bài học?

III. Tổng kết

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cá nhân phát biểu

 

 

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật

- Biện pháp nghệ thuật nhân hóa sinh động hấp dẫn.

- Hình tượng ẩn dụ gần gũi với đời sống, giàu ý nghĩa tượng trưng

- Lối kể bất ngờ, hài hước, kín đáo

- Lời văn ngắn gọn, giản dị

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Nội dung

- Phê phán những kẻ hiểu biết cạn hẹp mà lại huyênh hoang

-  Khuyên nhủ con người phải cố gắng mở rộng tầm nhìn, không được chủ quan kiêu ngạo

 

Ghi chú :

 

 

3. LUYỆN TẬP

-         Mục tiêu : Củng cố kiến thức

-         Thời gian :  7 phút

-         Phương pháp : Vấn đáp, thuyết trình

-         Kĩ thuật : Thảo luận nhóm

 

Thầy

Trò

Kiến thức cần đạt

IV. Hướng dẫn luyện tập

 

Yêu cầu đọc bài tập

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yêu cầu đọc đề bài

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IV. Luyện tập

 

 

Quan sát, thực hiện

Cá nhân phát biểu

Nhận xét

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thảo luận cặp đôi

 

 

 

 

 

 

 

 

IV. LUYỆN TẬP

Bài 1 : Khoanh tròn vào chữ cái đầu của đáp án đúng

1. Mục đích chủ yếu của truyện ngụ ngôn là gì ?

A. Kể chuyện    B. Thể hiện cảm xúc    

C. Gửi gắm ý tưởng bài học     

D. Truyền đạt kinh nghiệm

2. Con người, con vật, đồ vật đều có thể là nhân vật trong truyện ngụ ngôn.

A. Đúng                                B. Sai

Bài 2: Tìm hai câu văn trong truyện mà em cho là quan trọng nhất trong việc thể hiện nội dung, ý nghĩa của truyện

- Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng cái vung và nó thì oai như một vị chúa tể : Môi trường nhỏ hẹp của ếch và sự ngộ nhận, ảo tưởng về bản thân của ếch

- Nó nhâng nháo đưa cặp mắt lên nhìn bầu trời , chả thèm để ý đến xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp : Thái độ chủ quan kiêu ngạo của ếch và hậu quả nó phải chịu

 Ghi chú :

 

4. VẬN DỤNG

-         Mục tiêu : Củng cố kiến thức

-         Thời gian :  7 phút

-         Phương pháp : Vấn đáp, thuyết trình

-         Kĩ thuật : Viết tích cực

Viết một đoạn văn ngắn nêu một kỹ năng sống em nhận thức sâu sắc sau khi học xong truyện này.

- Gợi ý : các KNS giao tiếp, tự nhận thức

 

 

IV. Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài

1.     Hoàn thành bài tập phần vận dụng

2. Soạn bài “Thầy bói xem voi” – Suy nghĩ về các KNS trong văn bản


Tin khác: